Tak, jabłka można wrzucać do kompostownika, ale tylko wtedy, gdy są zdrowe. Owoce lekko obite, przejrzałe lub naturalnie fermentujące nadają się do kompostu. Jabłka z pleśnią, objawami brunatnej zgnilizny albo w postaci twardych mumii trzeba usunąć z ogrodu, ponieważ mogą przenosić zarodniki chorób.
Jak rozpoznać jabłka nadające się do kompostu?
Zdrowe spady są wilgotną materią zieloną. Dostarczają wodę, cukry i łatwo rozkładającą się materię organiczną. Możesz kompostować także owoce z niewielkimi obiciami mechanicznymi, o ile ich miąższ nie jest pokryty grzybnią ani wyraźnie odgraniczonymi plamami.
Naturalne przejrzenie zwykle powoduje równomierne ciemnienie skórki i mięknięcie całego miąższu. Lekko kwaśny lub alkoholowy zapach wskazuje najczęściej na fermentację, a nie na konkretną chorobę. Taki owoc nadal może trafić do kompostownika, ale trzeba wymieszać go z dużą ilością suchego materiału.
Niepokój powinny wzbudzić następujące objawy:
- brunatne plamy, które szybko się powiększają,
- biały lub szary nalot grzybni na powierzchni owocu,
- koncentryczne pierścienie zarodników, często widoczne jako jaśniejsze kręgi,
- twardy, zasuszony i pomarszczony owoc, czyli tak zwana mumia owocowa.
Brunatna zgnilizna powoduje gnicie owocu, a następnie jego wysychanie i twardnienie. Takie mumie mogą pozostać na drzewie lub pod nim przez wiele miesięcy. Są źródłem grzybni i zarodników, dlatego w warunkach przydomowego kompostownika nie należy ich dodawać do pryzmy.
| Stan owocu | Decyzja | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Zdrowe jabłko | Można kompostować | Dostarcza wilgoci i łatwo rozkładającej się materii organicznej. |
| Jabłko lekko obite lub przejrzałe | Można kompostować | Uszkodzenie mechaniczne nie oznacza choroby, jeśli nie ma pleśni ani plam. |
| Jabłko z nalotem i brunatnymi ogniskami | Nie kompostować | Może zawierać patogeny i zarodniki brunatnej zgnilizny. |
| Twarda, zasuszona mumia owocowa | Usunąć z obiegu ogrodowego | Jest trwałym źródłem grzybni i infekcji w kolejnych sezonach. |
Jak prawidłowo kompostować jabłka?
Jabłka zawierają dużo wody i cukrów, dlatego szybko się rozkładają, ale mogą też tworzyć ciężką, zbitą warstwę. W takiej masie brakuje tlenu, a zamiast kompostowania zaczyna się beztlenowe gnicie. Owoce najlepiej przekroić lub rozgnieść, a następnie wymieszać z gałązkami, słomą, suchymi liśćmi, trocinami z czystego drewna albo porwanym szarym kartonem.
Przy układaniu pryzmy przyjmij orientacyjnie proporcję 40% materii zielonej i 60% materii brązowej. Jabłka należą do frakcji zielonej, choć ich najważniejszą cechą w kompostowniku jest duża wilgotność. Sucha frakcja zapewnia strukturę, pochłania sok i tworzy wolne przestrzenie dla powietrza.
Najlepiej układać owoce cienką warstwą, a nie wysypywać całego wiadra w jednym miejscu. Gdy do kompostownika trafia większa ilość spadów, przykryj je suchym materiałem i co pewien czas przerzuć pryzmę widłami. Jeśli pojawi się zapach zgnilizny lub amoniaku, zwykle oznacza to zbyt dużą wilgotność i niedobór tlenu.
Przygotowując jabłka do kompostowania, postępuj według kilku prostych zasad:
- Oddziel owoce z pleśnią, brunatnymi pierścieniami i twardymi zaschniętymi fragmentami.
- Większe jabłka przekrój lub rozdrobnij, aby przyspieszyć ich rozkład.
- Każdą porcję owoców przykryj warstwą słomy, suchych liści, gałązek albo kartonu.
- Regularnie mieszaj pryzmę, zwłaszcza gdy jabłka są bardzo miękkie lub sfermentowane.
Usuwanie pestek nie jest konieczne przy zwykłym kompostowaniu całych jabłek. Nie ma też potrzeby dodawania wapna palonego do zdrowych owoców. Najważniejsze pozostają selekcja materiału, właściwa ilość suchej frakcji i napowietrzanie.
Co zrobić z chorymi jabłkami?
Porażonych owoców nie zostawiaj pod drzewem i nie przykrywaj ich jedynie liśćmi. W ten sposób patogen może przetrwać do następnego sezonu, a zarodniki łatwiej trafią na kwiaty, pędy i nowe owoce.
- Zbierz chore jabłka oraz mumie znajdujące się na ziemi i na drzewie.
- Oddziel je od zdrowych spadów i nie wkładaj do przydomowej pryzmy.
- Zakop je na głębokości około 40–50 cm, w miejscu oddalonym od korzeni drzew i krzewów.
- Jeśli nie możesz ich bezpiecznie zakopać, oddaj je do systemu odbioru bioodpadów lub PSZOK-u, zgodnie z lokalnymi zasadami.
Głębokie zakopanie ogranicza kontakt zarodników z powietrzem i roślinami, ale miejsce powinno znajdować się poza strefą korzeni drzew owocowych. W przypadku dużej liczby porażonych owoców bezpieczniejszy będzie odbiór bioodpadów niż przydomowy kompostownik.
Zdrowe i lekko obite jabłka możesz kompostować bez obaw. Jeśli pojawia się pleśń, brunatne plamy, pylące pierścienie lub twarda mumifikacja, owoc należy usunąć z pryzmy i z ogrodu.
