Najprostszym sposobem na rozmnożenie winorośli jest ukorzenianie zdrewniałych sadzonek, czyli sztobrów. Pobiera się je z jednorocznej łozy w okresie spoczynku, przechowuje przez zimę i ukorzenia pod koniec lutego lub w marcu. Tak rozmnożona roślina zachowuje cechy odmiany matecznej, w przeciwieństwie do siewki uzyskanej z nasion.
Czego potrzebujesz do przygotowania sztobrów?
Sztobry powinny pochodzić ze zdrowej, dobrze zdrewniałej i jednorocznej łozy. Najlepiej wybierać pędy o średnicy około 6 mm, bez plam, uszkodzeń i oznak chorób. Do pracy przygotuj:
- Ostry, czysty sekator do pobrania łozy i wykonania równych cięć.
- Doniczki z otworami odpływowymi do ukorzeniania krótkich sadzonek.
- Podłoże z piasku, torfu lub żyznej ziemi, które zatrzymuje wilgoć, ale nie tworzy zastoin wody.
- Etykiety do oznaczenia odmiany i daty przygotowania sadzonek.
Przed cięciem zdezynfekuj sekator. Higiena ogranicza ryzyko przeniesienia chorób na świeżo przygotowany materiał. Jednoroczną łozę pobiera się jesienią, po opadnięciu liści, gdy winorośl weszła w okres spoczynku.
Jak rozmnożyć winorośl ze sztobrów krok po kroku?
W warunkach domowych dobrze sprawdzają się sadzonki jednooczkowe. Są krótkie, pozwalają wykorzystać większą część cennej łozy i zwykle łatwo umieścić je w doniczce. Możesz przygotować również sadzonki dwuoczkowe, które mają większy zapas substancji odżywczych, ale wymagają nieco więcej miejsca.
- Pobierz łozę jesienią. Po zrzuceniu liści odetnij zdrowy, jednoroczny pęd. Przygotuj kilka sztobrów, ponieważ nie każda sadzonka musi się ukorzenić.
- Oznacz kierunek wzrostu. Zaznacz górę i dół pędu. Odwrócenie sadzonki podczas sadzenia utrudnia prawidłowy rozwój korzeni i pąka.
- Przechowaj materiał przez zimę. Umieść łozę w chłodnej piwnicy lub garażu, w lekko wilgotnym piasku albo torfie. Możesz też zadołować ją w ogrodzie na głębokości około 30 cm.
- Namocz łozę przed cięciem. Pod koniec lutego lub na początku marca włóż ją do letniej wody na kilkanaście godzin, najlepiej na dobę. Zabieg ogranicza ryzyko przesuszenia materiału.
- Przygotuj sadzonki jednooczkowe. Wykonaj górne cięcie 1,5–2 cm nad oczkiem, a dolne pozostaw 5–8 cm poniżej oczka. Oczko to pąk, z którego rozwinie się przyszły pęd.
- Umieść sztobry w podłożu. Posadź je w wilgotnej ziemi niemal do wysokości oczka. Podłoże powinno być przepuszczalne, ponieważ nadmiar wody sprzyja gniciu.
- Zapewnij ciepło i obserwuj rozwój. W temperaturze około 20–25°C pierwsze korzenie mogą pojawić się po mniej więcej 10 dniach, choć tempo zależy od odmiany i warunków.
- Przenieś sadzonki w jasne miejsce. Gdy rozwiną się zielone liście, ustaw doniczki przy dobrym świetle. Po około miesiącu, jeśli system korzeniowy jest rozwinięty, możesz przesadzić rośliny do większych pojemników.
Nie dopuść do przesuszenia łozy podczas przechowywania. Sztober, który całkowicie straci wodę, może nie wytworzyć korzeni nawet wtedy, gdy później zostanie posadzony w wilgotnym podłożu. Piasek lub torf mają być lekko wilgotne, a nie mokre.
Długie sadzonki o długości około 40–50 cm można sadzić bezpośrednio w ogrodzie, gdy ziemia się ogrzeje, zwykle w połowie kwietnia. Umieszcza się je w żyznym, spulchnionym podłożu pod kątem około 40 stopni, pozostawiając nad ziemią jedno lub dwa górne oczka. W przypadku cennych odmian można ukorzenić w jednym miejscu dwa lub trzy pędy, a po przyjęciu zostawić najsilniejszą roślinę.
Kiedy rozmnażać winorośl?
Najważniejszy jest chronologiczny podział prac. Łozę pobiera się w okresie spoczynku, a ukorzenianie rozpoczyna dopiero pod koniec zimy lub na początku wiosny.
| Okres | Czynność |
|---|---|
| Jesień | Po opadnięciu liści pobierz zdrową, jednoroczną łozę i przygotuj sztobry. |
| Zima | Przechowuj materiał w chłodnym miejscu, w lekko wilgotnym piasku lub torfie, ewentualnie zadołuj go w ogrodzie. |
| Luty i marzec | Namocz łozę, przytnij sadzonki jedno- lub dwuoczkowe i umieść je w wilgotnym podłożu. |
| Kwiecień | Długie sadzonki możesz wysadzić do ogrzanej ziemi. Młode rośliny z doniczek przesadzaj po rozwinięciu korzeni. |
Jak pielęgnować młode sadzonki winorośli?
Po posadzeniu najważniejsza jest równomierna wilgotność podłoża. Podlewaj wtedy, gdy jego wierzchnia warstwa zaczyna przesychać, ale nie pozostawiaj doniczki w wodzie. Korzenie potrzebują także dostępu do powietrza, dlatego ciężka, stale mokra ziemia może zahamować rozwój sadzonki.
Gdy pojawią się liście, zapewnij roślinie jasne stanowisko. Młode sadzonki wymagają ochrony przed gwałtownym przesuszeniem i chłodem. Przy pielęgnacji zwróć uwagę na kilka zasad:
- Utrzymuj umiarkowaną wilgotność podłoża i podlewaj bez tworzenia zastoin.
- Po pojawieniu się liści ustaw sadzonki w dobrze oświetlonym miejscu.
- Usuwaj słabe, uszkodzone lub zasychające pędy, aby roślina kierowała energię w silniejszy przyrost.
- Odmianom trudniej ukorzeniającym się, takim jak Isabella, zapewnij szczególnie starannie dobrane, zdrowe sztobry i stabilne warunki.
Rozmnażanie z nasion jest możliwe, ale nie daje roślin identycznych z mateczną. Siewki mogą mieć inne owoce, siłę wzrostu i odporność, ponieważ łączą cechy genetyczne roślin rodzicielskich. Dlatego do powielania konkretnej odmiany lepiej wybrać sztobry, a nasiona pozostawić hodowcom pracującym nad nowymi odmianami.
Najważniejsze dla powodzenia jest pobranie dojrzałej łozy w okresie spoczynku, zabezpieczenie jej przed wyschnięciem i rozpoczęcie ukorzeniania pod koniec zimy. Przy umiarkowanym podlewaniu, cieple i dostępie do światła sztober może szybko rozwinąć korzenie i stać się nową winoroślą o cechach rośliny matecznej.
