Kara za wycięcie tui bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia wynosi co do zasady dwukrotność opłaty za jej legalne usunięcie. Nie każda tuja wymaga jednak formalności. Decydują przede wszystkim jej kwalifikacja jako drzewa albo krzewu, obwód pnia, sposób wykorzystania nieruchomości oraz jej status prawny.
Kara za wycięcie tui bez zezwolenia – ile wynosi?
Kara ma formę administracyjnej kary pieniężnej. Nakłada ją wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy dla miejsca położenia nieruchomości. Jej wysokość nie jest stała, ponieważ urząd ustala najpierw opłatę, którą należałoby uiścić za legalne usunięcie konkretnej rośliny, a następnie stosuje ustawową dwukrotność.
Na wyliczenie wpływają między innymi gatunek tui, jej wymiary, liczba usuniętych roślin oraz to, czy roślina była traktowana jako drzewo czy krzew. Przy drzewie znaczenie ma obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm, wykorzystywany do ustalenia opłaty. Sam pomiar decydujący o tym, czy formalności są potrzebne, wykonuje się jednak na wysokości 5 cm od ziemi.
Nie można więc podać jednej kwoty kary dla każdej tui. W przypadku dużych okazów albo kilku usuniętych roślin należność może wynieść kilka tysięcy złotych. Podstawą prawną jest przede wszystkim Ustawa o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. oraz przepisy określające stawki opłat za usunięcie drzew i krzewów.
Kiedy wycięcie tui wymaga zgłoszenia?
Tuje bywają potocznie nazywane krzewami, ale większy żywotnik może być kwalifikowany jako drzewo. Liczy się jego rzeczywisty pokrój. Jeżeli ma pień i koronę, urząd może potraktować go jako drzewo. Niskie, wielopędowe odmiany ozdobne mogą natomiast zostać uznane za krzewy.
W przypadku tui traktowanej jako drzewo obowiązuje limit 50 cm obwodu pnia na wysokości 5 cm nad ziemią. Pomiar należy wykonać przed wycinką, przykładając miarkę do pnia tuż nad poziomem gruntu, a nie na wysokości 130 cm. Wątpliwości dotyczące kilku pni, zgrubień lub rozgałęzienia przy ziemi najlepiej wyjaśnić w urzędzie.
| Sytuacja | Wymagane zgłoszenie lub zezwolenie | Brak formalności |
|---|---|---|
| Tuja jako drzewo | Przy obwodzie pnia większym niż 50 cm trzeba sprawdzić właściwą procedurę. Osoba fizyczna usuwająca drzewo na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą zwykle składa zgłoszenie. | Obwód pnia nieprzekraczający 50 cm na wysokości 5 cm od ziemi. |
| Tuja jako krzew ozdobny | Formalności mogą być wymagane, jeśli nie działa ustawowe zwolnienie albo nieruchomość podlega szczególnej ochronie. | Niektóre krzewy ozdobne oraz skupiska krzewów zajmujące do 25 m². |
| Nieruchomość szczególna | Na przykład teren wpisany do rejestru zabytków może wymagać zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków. | Brak szczególnego statusu nieruchomości i spełnienie zwykłych warunków ustawowego zwolnienia. |
Osoba fizyczna może korzystać z uproszczonej procedury, gdy usuwa roślinę z własnej nieruchomości na cel niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak automatycznego braku formalności. Jeżeli tuja przekracza ustawowy limit, trzeba złożyć zgłoszenie. Przy działalności gospodarczej, nieruchomości zabytkowej lub innych szczególnych okolicznościach może być potrzebne zezwolenie.
Bez formalności można też usuwać rośliny złamane albo przewrócone, gdy sytuacja rzeczywiście uzasadnia takie działanie. Warto udokumentować ich stan przed usunięciem. Zwolnienie z przepisów dotyczących wycinki nie uchyla jednak ochrony gatunkowej zwierząt ani innych ograniczeń obowiązujących na danym terenie.
Jak legalnie wyciąć tuję?
Jeżeli tuja jest drzewem o obwodzie większym niż 50 cm, a właściciel jest osobą fizyczną i usuwa ją na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą, właściwą drogą jest zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. Procedura wygląda następująco:
- Przygotuj zgłoszenie – podaj dane właściciela, oznaczenie działki, gatunek lub opis rośliny oraz jej lokalizację. Dołącz szkic albo mapkę z zaznaczoną tują.
- Złóż dokument w urzędzie – zgłoszenie kieruje się do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego dla nieruchomości.
- Poczekaj na oględziny – urząd powinien przeprowadzić je w terminie do 21 dni od doręczenia zgłoszenia.
- Odczekaj na ewentualny sprzeciw – po oględzinach organ ma 14 dni na jego wniesienie w formie decyzji administracyjnej. Brak doręczonego sprzeciwu pozwala rozpocząć wycinkę.
- Usuń roślinę w terminie – zgłoszenie zachowuje ważność przez 6 miesięcy od dnia oględzin. Po tym czasie procedurę trzeba powtórzyć.
Samo złożenie zgłoszenia nie daje prawa do natychmiastowej wycinki. Prace rozpoczęte przed oględzinami albo przed upływem terminu na sprzeciw mogą zostać uznane za wykonane bez wymaganej procedury.
Co zrobić, jeśli tuja została już wycięta?
Zgłoszenie złożone po wycince nie legalizuje jej wstecz. Warto jednak ustalić, czy formalności rzeczywiście były wymagane, ponieważ nie każda usunięta tuja podlega karze. W pierwszej kolejności zabezpiecz informacje dotyczące rośliny i miejsca jej wzrostu:
- zostaw pień, karpę korzeniową i większe fragmenty rośliny do czasu wyjaśnienia sprawy,
- zabezpiecz zdjęcia tui wykonane przed wycinką oraz fotografie pozostałego pnia,
- zapisz pomiary, liczbę usuniętych roślin, ich lokalizację i sposób rozgałęzienia,
- zbierz dokumenty dotyczące działki oraz rachunek lub umowę z wykonawcą wycinki,
- skontaktuj się z właściwym urzędem i opisz rzeczywisty przebieg zdarzenia.
Brak pnia nie wyklucza postępowania. Urząd może korzystać ze zdjęć, zeznań, oględzin miejsca i innych dowodów. Jeżeli zostanie wydana decyzja o karze, pouczenie wskaże tryb oraz termin odwołania. Co do zasady odwołanie od decyzji administracyjnej wnosi się w ciągu 14 dni od jej doręczenia za pośrednictwem organu, który ją wydał.
Administracyjna kara za naruszenie przepisów o usunięciu drzewa lub krzewu może zostać nałożona w terminie 5 lat od końca roku, w którym doszło do naruszenia. Jest to termin dotyczący wymierzenia kary. Odrębne zasady mogą dotyczyć przedawnienia obowiązku zapłaty kary już ustalonej decyzją.
O czym pamiętać przed wycinką tui?
Przepisy dotyczące ochrony przyrody nie pozwalają niszczyć gniazd, siedlisk ani ostoi ptaków. Okres lęgowy wielu gatunków przypada na czas od 1 marca do 15 października, ale nie oznacza to automatycznego zakazu każdej wycinki w tych dniach. Przed rozpoczęciem prac trzeba sprawdzić, czy na tui nie ma gniazd lub innych chronionych miejsc rozrodu.
Najbezpieczniej najpierw zmierzyć pień na wysokości 5 cm, ustalić, czy roślina jest drzewem czy krzewem, sprawdzić cel wycinki i status nieruchomości, a następnie skonsultować wątpliwości z lokalnym urzędem. Gminy nie mogą dowolnie zmieniać ustawowych limitów, ale konkretne warunki nieruchomości mogą wpływać na właściwy organ i wymaganą procedurę.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Przed wycinką sprawdź aktualny stan prawny oraz wymagania w urzędzie właściwym dla położenia nieruchomości.
