Tak, brzozę na prywatnej działce można wyciąć bez zezwolenia, jeżeli jej obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią nie przekracza 50 cm, a usunięcie drzewa nie jest związane z działalnością gospodarczą. Gdy pień jest grubszy, zwykle trzeba zgłosić zamiar wycinki w urzędzie gminy lub miasta. Sam fakt, że drzewo rośnie na własnej działce, nie zwalnia z przestrzegania przepisów.
Kiedy można wyciąć brzozę bez formalności?
Podstawą są przepisy Ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. W przypadku brzozy liczy się obwód pnia zmierzony na wysokości 5 cm od poziomu gruntu. Jeżeli wynik nie przekracza 50 cm, osoba fizyczna może co do zasady usunąć drzewo z prywatnej nieruchomości bez zezwolenia i zgłoszenia, pod warunkiem że wycinka nie służy prowadzeniu działalności gospodarczej.
Jeśli brzoza przekracza ten limit, nie należy od razu przystępować do prac. Właściciel powinien ustalić, czy w danej sytuacji potrzebne jest zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa, czy zezwolenie. Znaczenie może mieć między innymi cel wycinki, status nieruchomości, wpis do rejestru zabytków oraz szczególna ochrona przyrodnicza.
Odpowiedzialność za dopełnienie formalności ponosi właściciel działki. Dotyczy to także sytuacji, w której wycinkę zlecono firmie ogrodniczej lub innej osobie.
Bez formalności mogą być objęte także niektóre inne przypadki, między innymi:
- drzewa i krzewy owocowe, z wyjątkami dotyczącymi terenów wpisanych do rejestru zabytków i terenów zieleni,
- drzewa lub krzewy złamane albo przewrócone wskutek działania sił natury, wypadku lub katastrofy,
- krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m²,
- drzewa i krzewy usuwane w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.
Jak prawidłowo zmierzyć obwód brzozy?
Do oceny, czy potrzebne są formalności, mierzy się obwód pnia na wysokości 5 cm od ziemi, a nie na wysokości klatki piersiowej. Ta różnica ma znaczenie, ponieważ pień może rozszerzać się przy podstawie albo mieć nieregularny kształt.
Pomiar na wysokości 130 cm służy natomiast do obliczania opłaty za legalne usunięcie drzewa oraz ewentualnej kary za wycinkę przeprowadzoną z naruszeniem przepisów. Nie należy zastępować jednego pomiaru drugim.
Jeżeli brzoza ma kilka pni, przy zgłoszeniu lub wniosku trzeba opisać każdy z nich. Gdy na wysokości 130 cm drzewo nie ma wyraźnego pnia, pomiar wykonuje się bezpośrednio poniżej korony. W razie wątpliwości co do gatunku albo miejsca pomiaru lepiej skonsultować się z urzędem przed rozpoczęciem prac.
Co zrobić, gdy brzoza przekracza 50 cm?
W przypadku większego drzewa osoba fizyczna usuwająca je z przyczyn niezwiązanych z działalnością gospodarczą najczęściej składa zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa w urzędzie gminy lub miasta. W sprawach dotyczących nieruchomości zabytkowej albo szczególnie chronionej właściwy może być inny organ.
Procedura wygląda następująco:
- Zmierz pień – ustal obwód na wysokości 5 cm oraz przygotuj pomiar na wysokości 130 cm, jeśli będzie potrzebny w dokumentacji.
- Przygotuj zgłoszenie – podaj swoje dane, oznaczenie nieruchomości i powód usunięcia drzewa, a także dołącz rysunek lub mapkę z lokalizacją brzozy.
- Złóż dokumenty w urzędzie – właściwy jest urząd gminy lub miasta odpowiedni dla położenia działki.
- Poczekaj na oględziny i termin sprzeciwu – urząd ma 21 dni na przeprowadzenie oględzin. Po oględzinach biegnie termin 14 dni na wniesienie sprzeciwu.
Jeżeli urząd nie wniesie sprzeciwu w ustawowym terminie, można przystąpić do wycinki po jego upływie. Przed rozpoczęciem prac warto upewnić się, że termin został prawidłowo obliczony i że nie występują dodatkowe ograniczenia. Przy działalności gospodarczej, inwestycji lub szczególnym statusie nieruchomości może być potrzebne klasyczne zezwolenie, a nie samo zgłoszenie.
Nielegalna wycinka brzozy – jaka kara?
Usunięcie drzewa bez wymaganej procedury może skutkować administracyjną karą pieniężną nakładaną przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Co do zasady kara wynosi dwukrotność opłaty za legalne usunięcie drzewa.
Do jej obliczenia bierze się obwód pnia na wysokości 130 cm. Brzoza należy do grupy, dla której stawka wynosi 25 zł za każdy centymetr obwodu do 100 cm oraz 30 zł za każdy centymetr powyżej 100 cm.
| Obwód pnia na wysokości 130 cm | Stawka opłaty za 1 cm | Podstawa przykładowej kary |
|---|---|---|
| Do 100 cm | 25 zł | 2 × obwód × 25 zł |
| Powyżej 100 cm | 30 zł | 2 × obwód × 30 zł |
Przykładowo, przy obwodzie brzozy wynoszącym 80 cm wyliczenie wygląda następująco: 2 × 80 × 25 zł, czyli 4000 zł. W przypadku kilku pni sposób ustalenia podstawy kary może uwzględniać obwód najgrubszego pnia oraz połowę obwodów pozostałych pni.
Okres lęgowy ptaków to dodatkowe ograniczenie
Wymiary pnia nie są jedynym kryterium. Za okres lęgowy większości ptaków przyjmuje się czas od 1 marca do 15 października. Nie oznacza to automatycznego zakazu każdej wycinki w tych miesiącach, ale prace nie mogą prowadzić do niszczenia gniazd, siedlisk ani płoszenia chronionych gatunków.
Najbezpieczniej planować usunięcie brzozy od 16 października do końca lutego, po wcześniejszym sprawdzeniu formalności. Jeżeli na drzewie znajdują się gniazda lub występują inne chronione organizmy, prace trzeba wstrzymać i skonsultować sprawę ze specjalistą albo właściwym organem ochrony środowiska.
Przed wycinką sprawdź więc trzy kwestie: obwód pnia na wysokości 5 cm, cel usunięcia drzewa oraz obecność chronionych gatunków. Taki pomiar i konsultacja z urzędem mogą uchronić właściciela przed karą, nawet gdy prace wykonuje wynajęta firma.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W razie wątpliwości dotyczących statusu działki, ochrony gatunkowej lub wymaganej procedury skontaktuj się z właściwym urzędem gminy albo miasta.
